عفونت لثه یکی از مشکلات شایع در سلامت دهان و دندان است که معمولاً به دلیل تجمع پلاک و باکتریها روی دندانها و لثهها ایجاد میشود. این مشکل در صورت عدم درمان میتواند منجر به بیماری های لثه مانند پریودنتیت و حتی از دست رفتن دندانها شود. دهانشویه ها بهعنوان ابزاری مؤثر در درمان و پیشگیری از عفونت لثه شناخته میشوند. در این مقاله، به بررسی بهترین دهان شویه ها برای عفونت لثه (دهانشویه های ضدباکتری، دهانشویه کلرهگزیدین و …) و نقش آنها در بهبود سلامت دهان خواهیم پرداخت.

عفونت لثه و علائم آن
عفونت لثه یا گینویویت معمولاً با التهاب لثهها همراه است که به دلیل رشد باکتریها در پلاک دندان ایجاد میشود. علائم رایج عفونت لثه شامل خونریزی هنگام مسواک زدن، تورم لثهها، درد و حساسیت، بوی بد دهان و در موارد شدیدتر، تغییرات در وضعیت دندانها و لثهها است. این علائم میتوانند بهطور مداوم وجود داشته باشند و در صورت عدم درمان به بیماریهای شدیدتری مانند پریودنتیت تبدیل شوند.
نقش دهانشویه در درمان عفونت لثه
دهان شویه ها بهعنوان درمانهای مکمل میتوانند به کاهش باکتریها و التهابات موجود در دهان کمک کنند. برخی از دهان شویه ها علاوه بر خاصیت ضدباکتری، خاصیت ضدالتهابی نیز دارند و میتوانند به تسکین درد و کاهش تورم لثهها کمک کنند. استفاده از دهانشویه بهویژه در مواردی که امکان مسواک زدن مناسب وجود ندارد، یا در ترکیب با دیگر روشهای بهداشت دهان، میتواند بهطور مؤثر از عفونت های لثه جلوگیری کند.
انواع دهانشویه برای عفونت لثه
1. دهانشویه های ضدباکتری (Antibacterial Mouthwashes)
این دهانشویه ها معمولاً حاوی مواد ضدباکتری مانند دهانشویه کلرهگزیدین یا سیتیلپیریدیینیوم کلراید هستند که میتوانند باکتریهای مضر را از بین ببرند و از تجمع پلاک در دهان جلوگیری کنند. این نوع دهانشویهها برای درمان عفونت لثه و جلوگیری از گسترش باکتریها بسیار مؤثرند. یکی از معروفترین دهان شویه های ضدباکتری، دهانشویه کلرهگزیدین است که بهویژه در درمان مشکلات لثه کاربرد دارد.
2. دهانشویه های ضدالتهاب (Anti-inflammatory Mouthwashes)
دهانشویههایی که حاوی مواد ضدالتهابی مانند آلوئهورا یا چای سبز هستند میتوانند به کاهش تورم و التهاب لثهها کمک کنند. این دهانشویه ها معمولاً خاصیت تسکین دهنده دارند و به درمان عفونت لثه کمک میکنند. آلوئهورا بهویژه بهخاطر خاصیت ضدالتهابی و تسکین دهندهاش معروف است.
3. دهان شویه های گیاهی (Herbal Mouthwashes)
دهانشویه های گیاهی معمولاً از عصارههای طبیعی گیاهان مختلف مانند نعناع فلفلی، اکالیپتوس، و درخت چای تولید میشوند. این دهانشویه ها علاوه بر خاصیت ضدباکتری، به کاهش التهاب و تسکین درد لثهها کمک میکنند. گیاهان موجود در این دهانشویه ها میتوانند به دلیل داشتن خواص ضدعفونیکننده و ضدالتهابی به درمان عفونت لثه کمک کنند.
4. دهانشویه های حاوی فلوراید (Fluoride Mouthwashes)
فلوراید یکی از مواد اصلی برای تقویت مینای دندان است و استفاده از دهانشویه های حاوی فلوراید میتواند به تقویت دندانها و پیشگیری از مشکلات دندانی کمک کند. این دهانشویهها میتوانند در بهبود وضعیت لثهها و جلوگیری از عفونتها و پوسیدگی دندانها موثر باشند.
5. دهانشویه های حاوی پراکسید هیدروژن (Hydrogen Peroxide Mouthwashes)
پراکسید هیدروژن بهعنوان یک عامل ضدعفونیکننده طبیعی شناخته میشود و میتواند به درمان عفونتهای دهان و لثه کمک کند. دهانشویههای حاوی پراکسید هیدروژن قادرند تا باکتریها و میکروبهای مضر در دهان را از بین ببرند و به بهبود وضعیت لثهها کمک کنند.
6. دهان شویه های آنتیسپتیک (Antiseptic Mouthwashes)
این دهانشویهها معمولاً حاوی مواد ضدعفونیکننده قوی مانند آلکل یا کلراید بنزالکونیوم هستند که بهطور مؤثر میتوانند از تکثیر باکتریهای مضر جلوگیری کرده و به بهبود شرایط عفونت لثه کمک کنند.
7. دهانشویه های طبیعی بدون الکل (Alcohol-Free Natural Mouthwashes)
برخی از دهانشویهها که فاقد الکل هستند، معمولاً با عصارههای طبیعی مانند چای سبز، آلوئهورا و عصاره درخت چای فرموله شدهاند. این دهانشویه ها برای کسانی که پوست حساسی دارند یا از الکل در محصولات بهداشتی پرهیز میکنند، گزینه مناسبی هستند.

چگونه دهانشویه میتواند به عفونت لثه کمک کند؟
دهانشویه ها با حذف باکتریها و میکروبها از سطح دندانها و لثهها، به کاهش التهاب و پیشگیری از عفونت کمک میکنند. بسیاری از دهانشویه ها علاوه بر خاصیت ضدباکتری، خاصیت ضدالتهابی دارند که به تسکین درد و تورم لثهها کمک میکند. استفاده منظم از دهانشویهها بهویژه در زمانهایی که امکان مسواک زدن نیست، به حفظ بهداشت دهان و دندان و جلوگیری از رشد باکتریها کمک میکند.
نحوه استفاده صحیح از دهانشویه
استفاده صحیح از دهانشویه میتواند به حفظ بهداشت دهان و درمان مشکلات لثه و دندان کمک کند. برای استفاده صحیح، ابتدا باید دستورالعملهای تولیدکننده را مطالعه کرده و سپس دهانشویه را به مقدار توصیه شده در دهان بریزید (معمولاً ۱۵ میلیلیتر). دهانشویه باید به مدت ۳۰ ثانیه تا یک دقیقه در دهان چرخانده شود تا به تمامی نواحی دهان برسد. پس از استفاده از دهانشویه، بهتر است از خوردن و نوشیدن برای حداقل ۳۰ دقیقه خودداری کنید تا اثرات آن حفظ شود.
مزایا و معایب استفاده از دهانشویه
مزایا:
- کاهش پلاک و باکتریها: دهانشویه میتواند با کاهش سطح باکتریها در دهان، احتمال بروز پوسیدگی دندان و بیماری های لثه را کاهش دهد.
- تازه شدن نفس: دهانشویه های معطر میتوانند به رفع بوی بد دهان کمک کنند.
- درمان التهاب لثه: برخی دهانشویه ها دارای خواص ضدالتهابی هستند که به درمان بیماری های لثه و التهاب کمک میکنند.
- جلوگیری از عفونت: دهانشویه های آنتیباکتریال میتوانند از بروز عفونتهای دهان و دندان جلوگیری کنند.
معایب:
- خشکی دهان: برخی دهانشویهها به ویژه آنهایی که حاوی الکل هستند، میتوانند باعث خشکی دهان شوند.
- تحریک لثه ها: استفاده مکرر از برخی دهانشویه ها میتواند به تحریک و حساسیت لثهها منجر شود.
- تغییر رنگ دندان ها: استفاده طولانیمدت از برخی دهانشویهها ممکن است باعث تغییر رنگ دندانها شود.
- مضرات برای کودکان: دهانشویه ها باید تحت نظارت استفاده شوند، زیرا مصرف غیرارادی آنها میتواند خطرناک باشد.
کاربردهای دهانشویه
دهانشویه ها کاربردهای متنوعی دارند که شامل:
- پیشگیری از پوسیدگی دندان: دهانشویههای فلورایدی برای تقویت مینای دندان و جلوگیری از پوسیدگی مفید هستند.
- درمان التهاب لثه: دهانشویه های ضدالتهابی مانند دهانشویه کلرهگزیدین میتوانند به کاهش التهاب لثه و درمان بیماری های پریودنتال کمک کنند.
- جلوگیری از بوی بد دهان: دهانشویه های معطر میتوانند بوی بد دهان را موقتاً از بین ببرند.
- درمان زخم های دهانی: برخی دهانشویه ها دارای خواص ضدعفونیکننده هستند که میتوانند به درمان زخمها و آفتهای دهانی کمک کنند.
هنگام انتخاب دهانشویه برای التهاب لثه چه نکاتی را باید در نظر گرفت؟
در هنگام انتخاب دهانشویه برای درمان التهاب لثه، نکات زیر را باید در نظر گرفت:
- ترکیبات فعال: باید دهانشویهای را انتخاب کرد که حاوی ترکیبات ضدباکتریال مثل کلرهگزیدین یا سولفاتی باشد تا به کاهش باکتریها و التهاب کمک کند.
- عدم وجود الکل: دهانشویههای حاوی الکل ممکن است باعث خشکی دهان و تحریک لثهها شوند، به ویژه در افرادی که دچار التهاب لثه هستند.
- سازگاری با لثه ها: دهانشویههایی که خاصیت ضدالتهابی دارند و برای درمان التهاب لثه طراحی شدهاند، بهتر است انتخاب شوند.
- مشورت با دندانپزشک: برای انتخاب بهترین دهانشویه، مشورت با دندانپزشک مهم است تا گزینهای که مناسب وضعیت دهان و لثه شما است، انتخاب شود.

آیا استفاده از دهانشویه دارای الکل برای عفونت لثه ضرر دارد؟
استفاده از دهانشویههای حاوی الکل برای درمان عفونت لثه ممکن است در برخی موارد مفید نباشد. الکل میتواند باعث خشکی دهان شود و در صورت استفاده مکرر، ممکن است لثهها را تحریک کرده و منجر به افزایش التهاب گردد. بنابراین، برای افراد مبتلا به عفونت لثه، بهتر است از دهانشویههایی استفاده شود که فاقد الکل هستند و دارای ترکیبات ضدالتهابی و ضدباکتریال میباشند.
درمان بیماری های لثه در ساری، کلینیک دندانپزشکی دکتر شاکریان
در کلینیک دندانپزشکی دکتر شاکریان در ساری، درمان بیماری های لثه با استفاده از روشهای نوین و موثر انجام میشود. این خدمات شامل درمان التهاب لثه، درمان پریودنتیت، استفاده از دهانشویههای مناسب برای هر نوع بیماری لثه، جراحی لثه و سایر روشهای درمانی پیشرفته است.
برای دریافت مشاوره و انجام درمانهای تخصصی بیماریهای لثه، میتوانید با کلینیک دندانپزشکی دکتر شاکریان در ساری تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره بهترین دهان شویه برای عفونت لثه
1. کدام ترکیبات در دهان شویه ها بیشترین تاثیر را در درمان عفونت لثه دارند؟
دهان شویهها معمولا حاوی ترکیبات ضدباکتری مانند دهانشویه کلرهگزیدین، سفالتومایسین، و ترکیبات آنتیاکسیدانی هستند که به کنترل باکتریهای مضر در دهان کمک میکنند. همچنین، فلوراید برای تقویت دندانها و آلوئهورا و چای سبز برای کاهش التهاب مفیدند.
2. چند بار در روز باید از دهان شویه برای عفونت لثه استفاده کرد؟
برای درمان عفونت لثه، معمولاً توصیه میشود که از دهان شویه های ضدباکتری دو بار در روز، پس از مسواک زدن، استفاده کنید. این استفاده باید به مدت دو هفته ادامه یابد، اما در صورت نیاز به مشاوره بیشتر، بهتر است با دندانپزشک خود مشورت کنید.
3. آیا استفاده طولانیمدت از دهان شویه های ضدعفونیکننده عوارضی دارد؟
استفاده طولانیمدت از دهانشویههای ضدباکتری مانند دهانشویه کلرهگزیدین میتواند عوارضی همچون تغییر رنگ دندانها، خشکی دهان یا تأثیر منفی بر فلور میکروبی طبیعی دهان داشته باشد. بنابراین، استفاده از این محصولات باید تحت نظارت دندانپزشک و برای مدت زمان مشخص باشد.
4. تفاوت بین دهان شویه های ضدباکتری، ضدالتهاب و حاوی فلوراید در درمان عفونت لثه چیست؟
- دهانشویه های ضدباکتری: این نوع دهان شویه ها بهویژه برای کاهش باکتریهای مضر در دهان و درمان عفونت لثه موثرند.
- دهانشویه های ضدالتهاب: این دهان شویه ها به کاهش التهاب لثه و بهبود شرایط لثه کمک میکنند و معمولا حاوی ترکیباتی مانند آلوئهورا یا چای سبز هستند.
- دهانشویه های حاوی فلوراید: این نوع دهان شویه ها به محافظت از دندانها در برابر پوسیدگی کمک میکنند و ممکن است در کنار درمان عفونت لثه مفید باشند.
5. کدام نوع دهان شویه (گیاهی یا شیمیایی) برای درمان عفونت لثه موثرتر است؟
دهان شویه های شیمیایی مانند دهانشویه های حاوی کلرهگزیدین برای درمان عفونتهای لثه موثرتر هستند، چرا که ترکیبات ضدباکتری قویتری دارند. اما دهان شویههای گیاهی نیز میتوانند به عنوان مکمل در کاهش التهاب و بهبود سلامت دهان مفید باشند و ممکن است برای افرادی که به ترکیبات شیمیایی حساسیت دارند، مناسبتر باشند.
برای بهبود عفونت لثه، استفاده از دهان شویه بهطور منظم و در کنار مراقبتهای دیگر مانند مسواک زدن صحیح و استفاده از نخ دندان ضروری است.